Belçika’dan Türkiye’ye Güvenlik Eksenli Ziyaret

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Türk Alman Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Memleketler arası Alakalar Kısmı Lideri Prof. Dr. Enes Bayraklı, Belçika’dan Türkiye’ye yapılan ziyaret çerçevesinde Türkiye-Avrupa bağlarında güvenlik eksenli yeni periyodu AA Tahlil için kaleme aldı.

***

Geçtiğimiz hafta, Belçika Kraliçesi Mathilde’nin başkanlığındaki 450 kişilik epey büyük bir ekonomik misyon Türkiye’ye ziyarette bulundu. Bu ziyareti farklı kılan konu ise kelam konusu ekonomik misyonun, 2012 yılındaki ziyaretin üzerinden on dört yılı aşkın bir müddet geçtikten sonra Türkiye’yi tekrar ziyaret etmesiydi.

Kraliçe Mathilde’nin liderliğindeki heyette; Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Maxime Prévot ile Savunma ve Dış Ticaret Bakanı Theo Francken’in yanı sıra Flaman ve Brüksel Bölgesi Başbakanları, üniversite temsilcileri ile 250’ye yakın iş insanı yer aldı. Yapılan ziyaretler ve açıklamalar; misyonun ekonomik ve siyasi alakaların ötesinde savunma, havacılık ve ileri teknoloji alanındaki ikili alakaları geliştirmek gayesi taşıdığını hayli net bir biçimde ortaya koydu.

-Savunma sanayii yeni periyodun omurgası

Heyet bu çerçevede; Baykar, TUSAŞ, ASELSAN, BMC, FNSS ve SEDEF Tersanesi üzere önde gelen Türk savunma sanayii şirketlerini ziyaret etti. Belçika Savunma Bakanı Theo Francken, ekonomik misyon kapsamındaki görüşmelerin dördüncü gününde, ülkesinin Türkiye ile dokuz savunma mutabakatı imzaladığını duyurdu. Bilhassa Savunma ve Dış Ticaret Bakanı Theo Francken’in Türk medyasına yaptığı açıklamalar epey ses getirdi ve kamuoyunda olumlu bir algı oluşturdu.

Bu gelişmeleri asıl değişik kılan nokta, Belçika’nın uzun müddettir Türkiye’ye karşı medya, siyaset ve akademi etraflarında uzaklıklı ve eleştirel bir tavır sergilemesiydi.

Bu uzaklıklı duruşun önemli bir paradigma değişikliğiyle olumlu istikamette değiştiğini ve Türkiye-Belçika ilgilerinin bundan sonra savunma sanayii, ekonomi ve teknolojik işbirliği alanlarında güçleneceğini tabir edebiliriz. Bunun da ötesinde Belçikalı yetkililerin yaptığı açıklamalar, Belçika’nın Türkiye’nin Avrupa Birliği (AB) savunma ve güvenlik fonlarına iştiraki konusunda Türkiye’yi desteklediğini göstermektedir.

Bu durum, ikili alakaların Türkiye-AB alakalarına de olumlu istikamette katkı sağlayacağına işaret ediyor.

-Jeopolitik şoklar ve değişen paradigmalar

Tabii bu noktada şunu belirtmek gerekir; Türkiye-Belçika bağlantılarında yaşanan bu gelişme aslında şaşırtan olmadığı üzere, yalnızca iki ülke ortasındaki ilgilere özel bir durum da değildir. Milletlerarası sistemde yaşanan büyük kırılma ve jeopolitik şoklar sonucunda Türkiye’nin, birçok AB üyesi ülke ile ikili münasebetlerinin bilhassa savunma sanayii alanında derinleştiğini, yeni işbirliklerinin ve iştiraklerin kurulduğunu görüyoruz. Bu çerçevede Türkiye-İtalya, Türkiye-İspanya, Türkiye-Birleşik Krallık, Türkiye-Macaristan, Türkiye-Polonya, Türkiye-Almanya ve hatta son devirde Türkiye-Fransa ikili bağlarında önemli atılımlar ve paradigma değişiklikleri göze çarpıyor.

AB üyesi Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum İdaresi’nin, Türkiye’den yapılacak silah alımlarının AB ortak fonuyla finanse edilmesine karşı çıkması üzerine; AB içinde Almanya’nın öncülüğünde, bu alımları finanse edecek daha küçük bir koalisyon kurulmasının Berlin’in gündeminde olduğu Alman basınına yansıdı.

-AB’nin güvenlik ve dış siyasette ıslahat ihtiyacı

Bu durum Avrupalı ülkeler için süreksiz bir rahatlama sağlasa da orta ve uzun vadede Türkiye’nin katkısı olmadan Avrupa kıtasının güvenliğinin sağlanamayacağı, herkesin üzerinde ittifak ettiği bir görüş olarak ortaya çıktı.

Zira Türkiye’nin savunma endüstrisinin Avrupa güvenliğine sağladığı katkının ötesinde; Türkiye’nin coğrafik ve jeostratejik pozisyonu ile güçlü ve aktif ordusu, çok kutuplu bir dünyaya gerçek gittiğimiz bu denklemde Avrupa’nın güvenliği açısından vazgeçilmez bir ehemmiyete sahiptir.

Avrupa artık şunun farkında: Avrupa’nın güvenliğini NATO’ya ya da ABD’ye güvenerek sağladıkları devir geride kaldı. Yeni periyotta Türkiye-Avrupa münasebetlerinin, ikili alakalar ve transaksiyonel (çıkar odaklı) mutabakatların ötesine geçmesi AB için bir mecburiyettir.

Bu noktada Türkiye-AB bağlarındaki mevcut tıkanma her şeyden evvel AB’nin dış siyaset ve güvenlik alanındaki kurumsal yetersizliği ve stratejik vizyon eksikliğinden neşet etmektedir. Çünkü AB’nin güvenlik ve dış siyaset alanında geçmişten beri makûs bir karneye sahip olduğunu ve bundan ötürü da bu alanlarda faal olamadığını biliyoruz.

Oysa yeni devirde Avrupalı devletler güvenliklerini tek başlarına sağlayamayacaklarını biliyorlar; lakin AB’nin de bu mevzuda yetersiz bir araç olduğu ortada. Hasebiyle AB’nin çok geç kalmadan bu bahiste kurumsal bir ıslahata gitmesi ve yeni devrin jeopolitik önceliklerini dikkate alacak bir kurumsal modeli ve Türkiye ile işleyen bir münasebet biçimini inşa etmesi gerekiyor.

Aksi takdirde, AB Türkiye ile olan bağlantılarında bir on yıl daha kaybederse, on yıl sonra kendisiyle bu alanlarda işbirliği geliştirmek isteyecek bir Türkiye’yi karşısında bulamayabilir.

[Prof. Dr. Enes Bayraklı, Türk Alman Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Milletlerarası Münasebetler Kısmı Lideridir.]

*Makalelerdeki fikirler müellifine aittir ve Anadolu Ajansının editoryal siyasetini yansıtmayabilir.