TAHLİL – Almanya’nın sanayi dinamosu güç kaybediyor

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Chemnitz Teknik Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü Doktora Adayı Yunus Mazı, Almanya‘nın otomotiv bölümündeki gerilemesini ve tahlil için atılan adımları AA Analiz için kaleme aldı.

***

Almanya‘nın İkinci Dünya Savaşı sonrasında oluşturduğu ekonomik modelin merkezine otomotiv endüstrisi yerleştirilmiştir. Volkswagen, Mercedes-Benz, BMW ve Porsche üzere markalar sırf büyük sanayi kuruluşları olarak değerlendirilmemiş, Alman mühendisliğinin, teknolojik kapasitesinin ve milletlerarası itibarının sembolleri olarak da kabul edilmiştir. Bu sebeple otomotiv kesiminde yaşanan gerilemenin yalnızca şirketlerin bilanço meseleleriyle sonlu tutulması mümkün değildir. Ortaya çıkan tablo, Almanya‘nın ihracata, yüksek katma değerli üretime ve küresel marka gücüne dayanan ekonomik modelinin yapısal baskı altında bulunduğuna işaret etmektedir.

Alman sanayi modelinin taşıyıcı sütunu

Motorlu taşıtlar ve otomotiv modülleri, 2025’te Almanya‘nın toplam ihracatının yüzde 16,2’sini oluşturmuştur. Almanya 2024’te 135 milyar avro bedelinde yaklaşık 3,4 milyon yeni araba ihraç etmiştir. [1] Sektörün direkt istihdam ettiği kişi sayısı 2024’te ortalama 772 bin 900 olarak kaydedilmiş, 2018’deki doruğa kıyasla yaklaşık 61 bin kişilik kayıp yaşanmıştır. [2]

Bu bilgiler, otomotiv kesimindeki gerilemenin Almanya açısından sebep stratejik bir sorun oluşturduğunu göstermektedir. Bölümdeki daralma sırf büyük araba üreticilerini değil; çelik, kimya, makine, elektronik, lojistik, yazılım ve güç dallarından oluşan geniş üretim ağını da etkilemektedir. Üretimin azaltılması yahut fabrikaların küçültülmesi, ülkenin farklı bölgelerinde istihdam ve vergi geliri kayıplarına yol açabilecek niteliktedir.

Almanya’nın klâsik sanayi modelindeki temel sıkıntılardan biri de yüksek güç, iş gücü ve bürokrasi maliyetlerinde görülmektedir. Alman üreticilerin global ölçekte rekabet ettiği otomotiv piyasasında teknolojik dönüşüm hızlanmış, üretim süreçleri ve tüketici beklentileri değişmiştir. Rekabetin yük merkezi içten yanmalı motorlardan bataryaya, araç yazılımına, dijital hizmetlere ve daha kısa model geliştirme müddetlerine kaymıştır. Bu dönüşüme gereğince süratli ahenk sağlanamaması, dalın rekabet gücünü zayıflatmıştır.

Alman otomotiv devlerinde gerileme

Volkswagen Grubu’nun 2026’nın birinci yarısındaki araç satışları, bir evvelki yılın tıpkı devrine nazaran yüzde 8,4 azalarak 4 milyona, faaliyet karı ise yüzde 11,6 düşerek 5,9 milyar avroya gerilemiştir. Sırf ikinci çeyrekte teslimatlar yaklaşık yüzde 9 azalarak 2,08 milyon araca inerken vergi sonrası kar yüzde 32,9 düşüşle 1,54 milyar avro olarak kaydedilmiştir. [3] Gümrük tarifeleri, jeopolitik tansiyonlar ve yoğunlaşan rekabet sebebiyle yeni tasarruf tedbirleri gündeme alınmış, dünya genelinde 50 bine kadar ek istihdamın ve Almanya’daki dört fabrikanın geleceğinin kıymetlendirilmesi planlanmıştır. [4]

Benzer bir eğilim Mercedes-Benz’de de izlenmektedir. Mercedes-Benz Cars ünitesinin düzeltilmiş faaliyet karı 1 milyar 228 milyon avrodan 909 milyon avroya, satış karlılığı ise yüzde 5,1’den yüzde 4’e gerilemiştir. Şirketin 2026’nın birinci çeyreğindeki net karı da bir evvelki yılın tıpkı devrine nazaran yüzde 17 azalarak 1,43 milyar avroya düşmüştür. Yeniden yapılanma programı kapsamında 2026’nın birinci yarısında kıdem ve işten ayrılma ödemeleri için yaklaşık 1,1 milyar avro nakit çıkışı gerçekleştirilmiştir. [5] Maliyetlerin azaltılması ve Almanya’daki fabrikaların rekabet gücünün artırılması gayesiyle fiyatlarda artış yapılmadan çalışma müddetlerinin uzatılması üzere seçeneklerin değerlendirildiği bildirilmiştir. Mercedes-Benz’deki tasarruf arayışları, Alman otomotiv kesimindeki daha geniş çaplı istihdam kaybının bir kesimini oluşturmaktadır. EY tarafından yapılan hesaplamalara nazaran bölümde sırf 2025’te yaklaşık 50 bin, 2019’dan bu yana ise toplam 111 bin istihdam kaybedilmiştir. [6]

BMW’nin vergi öncesi karı 2026’nın birinci yarısında yüzde 29,4 düşerek 4 milyar 45 milyon avroya gerilemiştir. Şirketin otomotiv ünitesindeki faaliyet karlılığı da yüzde 6,2’den yüzde 3,6’ya inmiştir. [7] Uzun müddet Alman otomotiv kesiminin kriz karşısında en sağlam üreticilerinden biri olarak bedellendirilen BMW tarafından, 2027 sonuna kadar 8 bin istihdamın azaltılması planlanmıştır. Bu kapsamda Almanya’daki yaklaşık 85 bin çalışanın 40 binine istekli işten ayrılma ve tazminat tekliflerinin sunulması öngörülmektedir. Üretim sınırlarından çok idari konumları kapsayacak programın şirkete yüz milyonlarca avroya mal olabileceği belirtilmiştir. Elektrikli araç satışlarının artmasına karşın bu alandaki daha düşük kar marjları ve ABD’nin gümrük tarifeleri, şirket üzerindeki mali baskıyı artırmaktadır. [8]

Almanya’nın dört büyük otomotiv üreticisinde misal problemlerin tıpkı devirde görülmesi, krizin sadece şirket idarelerinden kaynaklanmadığını göstermektedir. Karlılığın düşmesi, satışların gerilemesi, çalışan sayısının azaltılması ve fabrikaların geleceğinin tartışılması, Almanya’nın otomotiv merkezli ekonomik modelinin hudutlarına yaklaşıldığına işaret etmektedir. Şirketler global marka güçlerini korusa da geçmişte sahip olunan teknolojik üstünlük ve fiyat belirleme kapasitesi giderek zayıflamaktadır.

Gerilemenin sebepleri, birbirini güçlendiren dış şoklar ve yapısal dönüşümlerle açıklanabilir. Kovid-19 salgını sırasında global tedarik zincirlerinde yaşanan kesintiler ve yarı iletken kıtlığı üretimi direkt etkilemiş; Nisan 2020’de Alman otomotiv endüstrisinin üretimi bir evvelki aya nazaran yüzde 74,6 gerilemiştir. [9] Salgının tesirleri tam olarak aşılamadan Rusya-Ukrayna Savaşı sebebiyle ucuz Rus gazına dayalı güç modelinin sona ermesi, üretim maliyetlerini kalıcı biçimde yükseltmiştir. 2013-2023 periyodunda Alman endüstrisinin elektrik maliyetleri yüzde 30, gaz maliyetleri ise yüzde 55 artmıştır. [10] Aynı devirde iklim maksatları doğrultusunda içten yanmalı motorlardan elektrikli araçlara geçiş için batarya, yazılım, yeni platformlar ve fabrikalara yüksek yatırım yapılması gerekmiş; lakin elektrikli araçlardaki daha düşük kar marjları ve Avrupa’daki zayıf talep bu dönüşümün finansmanını zorlaştırmıştır. Çin’de satılan arabaların yaklaşık yarısının elektrikli hale gelmesi ve bu segmentte Çinli üreticilerin belirleyici pozisyona yükselmesi, Alman markalarının en değerli dış pazarlarından birindeki hissesini azaltmış; Çin’in Avrupa’ya artan elektrikli araç ihracatı rekabet baskısını daha da güçlendirmiştir. [11]

Çözüm nerede?

Almanya’nın bu tabloyla baş edebilmesi için güç ve şebeke maliyetlerinin düşürülmesi, müsaade süreçlerinin hızlandırılması, şarj altyapısının genişletilmesi ve batarya, yarı iletken ile araç yazılımı alanlarındaki yatırımların desteklenmesi gerekmektedir. Ülke 2025’te 1,67 milyon elektrikli araba üreterek Çin’in akabinde dünyanın ikinci büyük üretim merkezi pozisyonunu korumuş olsa da bu kapasitenin rekabetçi fiyatlara ve daha yüksek katma pahaya dönüştürülmesi belirleyici olacaktır. [12] Bunun yanında demografik baskının hafifletilmesi gerekmektedir. Almanya’da 20-66 yaş arasındaki çalışma çağındaki nüfusun 2035’e kadar yüzde 7 ila 11 azalacağı öngörülmektedir. [13] Bu sebeple mesleksel eğitimin güçlendirilmesi, nitelikli göçün kolaylaştırılması ve güç, kritik ham madde, hidrojen ile yeni pazarlar alanında milletlerarası iştiraklerin geliştirilmesi önem taşımaktadır. Dışişleri Bakanı Johann Wadephul’un Temmuz 2026’da Moritanya, Nijerya ve Güney Afrika’ya gerçekleştirdiği ziyarette güç, iklim, ham madde ve ekonomik güvenlik hususlarına yük verilmesi, Berlin’in tedarik ve pazar alakalarını çeşitlendirme arayışını göstermektedir. [14] Ancak dış iştiraklerin kalıcı sonuç üretmesi, Almanya içinde maliyetlerin düşürülmesi, bürokrasinin azaltılması ve teknoloji dönüşümünün daha süratli yönetilmesiyle mümkün olacaktır.

Savunma endüstrisine yöneliş kalıcı bir tahlil olur mu?

Otomotiv kesimindeki kapasite ve istihdam kaybının savunma endüstrisiyle telafi edilmesine yönelik teşebbüsler de dikkat çekmektedir. Volkswagen’in Osnabrück tesisinde askeri kullanıma uyarlanmış araç prototipleri geliştirilmiş, fabrikanın gelecekte savunma üretiminde kullanılması yahut bir savunma şirketiyle işbirliğine açılması seçenekleri değerlendirilmiştir. [15]

Mercedes-Benz tarafından da G-Serisi ve Sprinter modelleri temelinde güvenlik ve savunma gayeli araç faaliyetlerinin genişletilmesi gayesiyle TYTAN Technologies ile bir mutabakat zaptı imzalanmıştır. [16] Rheinmetall ve Hensoldt üzere savunma şirketleri tarafından otomotiv tedarikçilerinden ayrılan çalışanların istihdam edilmesine ve birtakım üretim tesislerinin savunma endüstrisinde kullanılmasına yönelik teşebbüslerde bulunulmuştur. [17]

Bu yönelim, otomotiv endüstrisinin bütünüyle savunma kesimine dönüştürüleceği manasına gelmemektedir. Ancak sivil otomotiv üretiminde kullanılamayan tesislerin, mühendislik bilgisinin ve nitelikli iş gücünün savunma alanına aktarılması, Almanya’nın ekonomik önceliklerindeki değişimi göstermektedir. Artan savunma harcamaları belli fabrikaları ve istihdam alanlarını koruyabilecek olsa da otomotiv bölümünün oluşturduğu geniş üretim ekosisteminin bütünüyle ikame edilmesi mümkün görünmemektedir.

Alman Otomotiv Sanayisi Birliği tarafından, gerekli rekabet şartlarının oluşturulamaması halinde 2035’e kadar 125 bin ek istihdamın kaybedilebileceği öngörülmektedir. [18] Bu sebeple bölümün geleceği sırf şirketlerin yeni modeller geliştirmesine değil; güç maliyetlerinin düşürülmesine, yatırım ortamının güzelleştirilmesine, dijital altyapının güçlendirilmesine ve Avrupa seviyesinde ortak bir sanayi siyasetinin oluşturulmasına bağlı bulunmaktadır.

Otomotiv krizinin ötesinde yapısal gerileme

Sonuç olarak Almanya’da otomotiv üretiminin büsbütün sona erdiği bir çöküşten kelam edilmesi şimdi yanlışsız olmayacaktır. Bununla birlikte düşen karlılık, istihdam azaltımları, yüksek üretim maliyetleri ve fabrikalar için alternatif kullanım arayışları birlikte değerlendirildiğinde yapısal bir gerilemenin yaşandığı görülmektedir.

Almanya açısından temel risk, sadece üretilen araba sayısının azalması değil, teknolojik standartları belirleme ve global sanayi siyasetlerine yön verme kapasitesinin zayıflamasıdır. Otomotiv dalındaki dönüşümün muvaffakiyetle yönetilememesi halinde Almanya’nın Avrupa’nın sanayi merkezi olma pozisyonu aşınabilecek, ülkenin milletlerarası ekonomik yükü ve ihracata dayalı büyüme modeli daha fazla sorgulanabilecektir.

[1] https://www.destatis.de/EN/Press/2025/03/PE25_110_51.html

[2] https://www.vda.de/en/topics/automotive-industry/market-developments/workforce-developments

[3] https://www.volkswagen-group.com/en/press-releases/volkswagen-group-stays-on-track-in-challenging-environment-and-expects-improved-margin-in-the-second-half-of-the-year-20542

[4] https://www.trtdeutsch.com/article/c0e53ca71f31

[5] https://group.mercedes-benz.com/investors/reports-news/interim-reports/q2-2026/

[6] https://www.trtdeutsch.com/article/dc257d4cb5fc

[7] https://www.press.bmwgroup.com/global/article/detail/T0459734EN/more-speed-more-efficiency%3A-bmw-group-realigns-for-tougher-competition’language=en

[8] https://www.trtdeutsch.com/article/113b8b949f4b

[9] https://www.destatis.de/EN/Press/2020/06/PE20_204_421.html

[10] https://www.vda.de/en/press/press-releases/2026/260513_PM_decline_in_jobs_within_automotive_industry-

[11] https://www.bundesbank.de/en/tasks/topics/monthly-report-weakness-in-the-german-automotive-industry-continues-945866

[12] https://www.vda.de/en/press/press-releases/2026/260204_Car-production-in-Germany-in-January_2026

[13] https://www.destatis.de/EN/Themes/Society-Environment/Population/Population-Projection/medium-term-population-projection.html

[14] https://www.auswaertiges-amt.de/en/aussenpolitik/2779134-2779134

[15] https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/volkswagen-explores-military-vehicle-production-osnabrueck-site-2026-03-05/

[16] https://group.mercedes-benz.com/company/news/mou-tytan.html

[17] https://www.reuters.com/markets/europe/tanks-not-cars-how-pivot-defence-could-help-germanys-economy-2025-03-05/

[18] https://www.bundesbank.de/en/press/speeches/the-german-economy-in-choppy-international-waters-951356

[Yunus Mazı, Chemnitz Teknik Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü’nde Doktora Adayıdır.]

*Makalelerdeki fikirler müellifine aittir ve Anadolu Ajansının editoryal siyasetini yansıtmayabilir.